Loreto to miejscowość a zarazem gmina we Włoszech, w regionie Marche, w prowincji Ankona. Zamieszkuje je około 12 tys. osób.

Znane jest przede wszystkim jako ośrodek pielgrzymkowy i miejsce kultu maryjnego. Najważniejszym obiektem jest tutaj Święty Domek, który według starej tradycji, współcześnie potwierdzonej przez odkrycia historyczno-archeologiczne przechowuje dom nazaretański Niepokalanej. Prawdopodobnie został on przeniesiony z Nazaretu przez grecką rodzinę Angeli, która chciała w ten sposób uchronić go przed zniszczeniem.

Historia
W czasie II wojny światowej miasto oswobodzili Polacy i uratowali sanktuarium przed spaleniem. U stóp sanktuarium znajduje się Cmentarzu Polski, gdzie w 1080 grobach spoczywają polscy żołnierze.

Zabytki
Głównym zabytkiem Loreto jest tzw. Domek Loretański.

Według tradycji, w roku 1291, kiedy krzyżowcy zostali ostatecznie wyparci z Palestyny i stracili ostatnią twierdzę – port Akkon, domurowana część domu Maryi została przeniesiona przez „aniołów” najpierw do Trsatu (dzisiejsza Chorwacja), a następnie, 10 grudnia 1294 roku, do Loreto. Obecnie, na podstawie dokumentów archiwalnych, studiów filologicznych i ikonograficznych oraz wykopalisk archeologicznych dokonanych w Nazarecie i pod św. Domkiem w Loreto, coraz bardziej utwierdza się hipoteza, że kamienie, z których zbudowany jest św. Domek zostały przywiezione do Loreto statkiem przez rodzinę Aniołów (De Angelis), rządców Epiru.

Święty Domek, ze względu na swoją strukturę i materiał budowlany (kamień), jest zjawiskiem obcym dla tutejszej kultury i miejscowych zwyczajów budowlanych. Ponadto porównanie techniczne Świętego Domku z Grotą w Nazarecie wykazały, że stanowiły one kiedyś jedną całość.

Ziemskie mieszkanie Maryi składało się z dwóch pomieszczeń: groty wykutej w skale (czczonej do dzisiaj w bazylice Zwiastowania w Nazarecie) i części dobudowanej z kamienia, przylegającej do skalnej ściany.

Święty Domek składa się z trzech ścian. Ścianę wschodnią, teraz zastąpioną ołtarzem, stanowiła skała z grotą, która znajduje się w Nazarecie. Ściany mają około 3 m wysokości, postawione są na starożytnej drodze i nie mają fundamentów. Powyżej 3 m dołożono cegły, aby Domek dostosować lepiej do kultu. Marmurowa obudowa św. Domku została zrealizowana na rozkaz papieża Juliusza II według projektu Bramantego (1507 r.). Wykonali ją znani artyści włoskiego Odrodzenia.

„Święty Dom w Loreto, pierwsze sanktuarium o znaczeniu międzynarodowym poświęcone Najświętszej Maryi Pannie, przez wiele wieków prawdziwe serce Maryjne chrześcijaństwa”. (Jan Paweł II)

Plac Madonny otoczony jest pięknymi pałacami z XVII wieku. Bazylika (wewnątrz, której znajduje się Święty Domek) zbudowana jest w stylu późnogotyckim, na planie krzyża łacińskiego, w nawach bocznych znajduje się 12 kaplic.

Po prawej stronie Placu Madonny znajduje się Pałac Apostolski, którego budowę rozpoczęto według projektu Bramantego. Z lewej strony znajduje się Pałac Iliryjski, wzniesiony według projektu G. Mariniego w latach 1831-35.

W środku Placu możemy podziwiać piękną fontannę, dzieło G. Fontany i C. Maderno (1604-1614). Natomiast dzwonnica jest dziełem L.Vanvitellego (1754 r.).

Kontakt
Congregazione Universale della Santa Casa
60025 LORETO AN - Italia
tel. 071/970104
fax 071/976837

oprac. Magdalena Węgrzyn